મકરસંક્રાંતિ: રાશિઓ પર અસર, વૈજ્ઞાનિક કારણો અને આધ્યાત્મિક મહત્વ:
મકરસંક્રાંતિ એ માત્ર તહેવાર નથી, તે એક એવું સંક્રમણ છે જ્યાં પ્રકૃતિ, ખગોળવિજ્ઞાન અને માનવ જીવનનું આધ્યાત્મિક જોડાણ ઊંડું હોય છે. આ તહેવાર દર વર્ષે 14 જાન્યુઆરીએ ઉજવાય છે, જ્યારે સૂર્ય મકર રાશિમાં પ્રવેશ કરે છે.
વૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિએ મકરસંક્રાંતિનું મહત્વ:
1 સૂર્યના ઉત્તરાયણનો આરંભ:
મકરસંક્રાંતિ એ દિવસ હોય છે જ્યારે સૂર્ય દક્ષિણાયણમાંથી ઉત્તરાયણમાં જાય છે — એટલે કે હવે દિવસો લાંબા થવા લાગે છે, અને પ્રકાશ વધે છે.
2. એક્ટિવ એનર્જીનો સમય:
ઉત્તરાયણ દરમિયાન પ્રકૃતિ વધુ સક્રિય થાય છે, વૃદ્ધિ અને વિકાસ માટે અનુકૂળ વાતાવરણ બને છે. કૃષિ માટે પણ આ સમય શરુઆતનો કહેવાય છે.
3. વિટામિન D અને સ્વાસ્થ્ય:
મકરસંક્રાંતિથી શરૂ થતા દિવસોમાં સૂર્યપ્રકાશ વધુ પ્રાપ્ત થતો હોવાથી શરીરને વિટામિન D મળવા લાગે છે, જે હાડકાં અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ છે.
રાશિઓ પર મકરસંક્રાંતિનો પ્રભાવ:
મકર રાશિએ શનિ ગ્રહ દ્વારા શાસિત છે. જ્યારે સૂર્ય મકરમાં પ્રવેશ કરે છે ત્યારે દરેક રાશિ પર ઊંડો પ્રભાવ પડે છે:
1. મકર, વૃષભ અને કન્યા રાશિ – વ્યવસાય, નોકરીમાં વૃદ્ધિ, નવા અવસર.
2. મિથુન અને તુલા
રાશિ– સંબંધોમાં સુધારો,
નવા જોડાણ.
3. વૃશ્ચિક અને કર્ક રાશિ – આંતરિક સ્થિરતા, આત્મમંથન.
4. ધન, મીન અને મેષ રાશિ – નાણાકીય નિર્ણયો માટે સાવચેત રહેવું.
5. સિંહ અને કુંભ રાશિ – આરોગ્ય અને વિવેકથી કાર્ય કરવું.
આ સમયગાળો સૂર્યની શક્તિથી નમ્રતાથી નહિ પણ વિચારપૂર્વક નિર્ણય લેવાનો હોય છે.
તેનું એક આધ્યાત્મિક મહત્વ પણ સમજવા જેવું છે:
1. સૂર્યાર્ઘ્ય અને gratefulness:
મકરસંક્રાંતિએ સવારે સૂર્યદેવને જળ અર્પણ કરવાનો મહત્વપૂર્ણ રિવાજ છે, જે આત્મશક્તિને ઉર્જાવાન બનાવે છે. આ ક્રિયા “સૂર્યને કૃતજ્ઞતા” વ્યક્ત કરે છે.
2. દાન અને સેવાભાવ:
આ દિવસે તિલ, ગુડ, કંપળો, કપડાં વગેરેનું દાન પાપ નિવારક માનવામાં આવે છે. શાસ્ત્રોમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે:
"સંક્રાંતિ દિવસ દાનમ્ તુ અસંખ્ય
ગુણફલદાયકમ્"
3. શરીર અને મનનું શુદ્ધિકરણ:
આ સમય મન અને શરીર બંને માટે નવી શરૂઆતનો સંકેત છે. યોગ, ધ્યાન અને સ્નાનથી આત્મિક શુદ્ધિ પ્રાપ્ત થાય છે.
જો સાંસ્કૃતિક દૃષ્ટિએ જોઈએ તો – ઉત્સવ અને એકતા:
- પતંગ ઉડાડવો એટલે આકાશ તરફ ધ્યાન આપવું — જ્યાંથી પ્રકાશ આવે છે.
- પતંગ ઉડાડવી એ
આનંદ અને કૌશલ્ય બંનેનું મિશ્રણ છે, અને તે શરીરને સૂર્યસ્નાનથી લાભ આપે છે.
મકરસંક્રાંતિ
આજના સંદર્ભમાં જીવનની નવી શરૂઆત માટે, નકારાત્મકતાની વિદાય અને ઉત્તમતા તરફ પ્રયાણ, સૂર્ય ઊર્જાની
સાથે આત્મશક્તિ પણ વધે છે.
મકરસંક્રાંતિ
માત્ર ધાર્મિક તહેવાર નહીં પરંતુ: - વૈજ્ઞાનિક રીતે પ્રકૃતિ સાથે જોડાવાનો દિવસ
છે,
- રાશિફળ મુજબ જીવનની
દિશા બદલાવાનો સમય,
- અને આધ્યાત્મિક
રીતે આંતરિક શુદ્ધિ અને નવો આરંભ છે.
આ દિવસ “અંધકારમાંથી પ્રકાશ તરફ” ની યાત્રાનું પ્રતીક છે — જ્યાં આપણું ભવિષ્ય વધુ સ્પષ્ટ અને ઊર્જાવાન
બને છે.
જૈમિન જોષી.
