જીવન તમે જેટલું સમજો છો તેટલું સરળ નથી… અને જેટલું ગભરાવો છો તેટલું ગંભીર પણ નથી.
માનવ જીવન એક અજાયબ યાત્રા છે. દરેક વ્યક્તિ પોતાના અનુભવ, વિચાર અને લાગણીઓથી જીવનને સમજવાનો પ્રયત્ન કરે છે. ઘણી વખત આપણે માનીએ છીએ કે જીવન ખૂબ સરળ છે—બસ થોડા નિયમો પાળો અને બધું સારું થઈ જશે. પરંતુ થોડા સમય પછી સમજાય છે કે જીવન એટલું સરળ નથી. બીજી બાજુ જ્યારે મુશ્કેલીઓ આવે છે ત્યારે આપણે ગભરાઈ જઈએ છીએ અને લાગે છે કે હવે બધું ખતમ થઈ ગયું. પરંતુ હકીકતમાં જીવન એટલું ગંભીર પણ નથી જેટલું આપણે તેને બનાવી દઈએ છીએ.
જીવનનું સૌંદર્ય એમાં છે કે તેમાં અનિશ્ચિતતા છે. જો જીવનમાં દરેક વસ્તુ આપણા આયોજન મુજબ જ થાય તો કદાચ જીવનમાં કોઈ રસ જ ન રહે. મુશ્કેલીઓ, પડકારો અને અજાણી પરિસ્થિતિઓ જ માણસને ઘડે છે. જીવનનો સાચો પાઠ પણ આવી પરિસ્થિતિઓમાં જ મળે છે.
ઘણા લોકો જીવનને બહુ સરળ માને છે. તેઓ વિચારે છે કે સફળતા સરળતાથી મળી જશે. પરંતુ જ્યારે વાસ્તવિક જીવનના પડકારો સામે આવે છે ત્યારે સમજાય છે કે સફળતા માટે મહેનત, ધીરજ અને સંઘર્ષ જરૂરી છે. જીવનમાં દરેક સિદ્ધિ પાછળ અનેક નિષ્ફળતાઓ છુપાયેલી હોય છે.
પરંતુ આનો અર્થ એ નથી કે જીવન ખૂબ ભયંકર અને ગંભીર છે. ઘણી વાર આપણે સમસ્યાને જેટલી મોટી બનાવી દઈએ છીએ, તે વાસ્તવમાં એટલી મોટી હોતી નથી. સમય પસાર થાય ત્યારે સમજાય છે કે જે બાબત માટે આપણે બહુ ચિંતા કરી હતી, તે તો માત્ર એક નાનો અનુભવ હતો.
આજના સમયમાં માણસ સૌથી વધુ જે વસ્તુથી પીડાય છે તે છે ‘અતિચિંતા’. ભવિષ્યની ચિંતા, લોકો શું કહેશે તેની ચિંતા, સફળતા ન મળે તો શું થશે તેની ચિંતા—આ બધું માણસને અંદરથી નબળો બનાવે છે. હકીકતમાં જીવનનો નિયમ સરળ છે: દરેક સમસ્યાનો કોઈ ને કોઈ ઉકેલ હોય છે અને જો ઉકેલ ન હોય તો સમય પોતે જ તેને સરળ બનાવી દે છે.
જીવન આપણને બે મહત્વના પાઠ શીખવે છે. પહેલો પાઠ એ કે દરેક પરિસ્થિતિને સમજદારીથી સ્વીકારવી. બીજો પાઠ એ કે કોઈ પણ પરિસ્થિતિમાં આત્મવિશ્વાસ ગુમાવવો નહીં. જો માણસ આ બે વાતો સમજી જાય તો જીવન ઘણી હદ સુધી સરળ બની શકે છે.
આપણું જીવન ઘણીવાર આપણા વિચારો પર આધારિત હોય છે. જો આપણે નાની બાબતોને પણ મોટો પ્રશ્ન બનાવી દઈએ તો જીવન મુશ્કેલ લાગે. પરંતુ જો આપણે સમસ્યાઓને એક અનુભવ તરીકે સ્વીકારી લઈએ તો જીવન હળવું લાગે છે.
પ્રકૃતિ પણ આપણને આ જ પાઠ શીખવે છે. દિવસ પછી રાત આવે છે અને રાત પછી ફરી દિવસ. કોઈ પણ પરિસ્થિતિ સ્થાયી નથી. દુઃખ હોય કે સુખ—બંને સમયસર બદલાઈ જાય છે. તેથી જીવનમાં ક્યારેય અતિઉલ્લાસ કે અતિનિરાશા રાખવી યોગ્ય નથી. સમતોલ મન જ જીવનને સાચી રીતે માણી શકે છે.
એક સમજદાર માણસ જીવનને બહુ જ સરળ રીતે જીવે છે. તે જાણે છે કે જીવનમાં દરેક બાબત ઉપર આપણો કાબૂ નથી. કેટલીક બાબતોને સ્વીકારવી પડે છે. સ્વીકારમાં જ શાંતિ છે.
અંતમાં એટલું જ કહી શકાય કે જીવન neither બહુ સરળ છે, neither બહુ ગંભીર છે. જીવન એક પ્રવાહ છે—જેમાં ક્યારેક શાંતિ હોય છે, તો ક્યારેક વાવાઝોડું. સાચો માણસ એ છે જે બંને સ્થિતિમાં સંતુલન જાળવી શકે.
જ્યારે આપણે જીવનને આ દ્રષ્ટિએ જોવાનું શરૂ કરીએ છીએ ત્યારે સમજાય છે કે જીવનનો સાચો આનંદ મુશ્કેલીઓમાંથી પસાર થવામાં અને દરેક અનુભવોમાંથી કંઈક શીખવામાં છે.
અટલ સત્ય એ છે કે જીવનને સમજવાનો પ્રયત્ન કરો, પરંતુ તેને અતિ ગંભીરતાથી ક્યારેય ન લો. કારણ કે જીવન જીવવા માટે છે—માત્ર વિચારતા રહેવા માટે નહીં.
કોલમ:જયવાદ
“લેખક : જૈમીન જોષી”
No comments:
Post a Comment