“અક્ષય તૃતીયા, ચિરંજીવી પરશુરામ અને કલ્કી અવતાર: સમયને પાર કરતી એક રહસ્યમય શક્તિ”

જે અજય છે તે પરશુરામ છે. 

અક્ષય તૃતીયા… નામમાં જ એક રહસ્ય છુપાયેલું છે—“અક્ષય”, એટલે કે જે ક્યારેય ક્ષય પામતું નથી. સદીઓથી લોકો આ દિવસે સોનું ખરીદે છે, દાન કરે છે, શુભ કાર્યો શરૂ કરે છે. પરંતુ શું આ દિવસની મહત્તા માત્ર એટલી જ છે? કે પછી આ દિવસે કંઈક એવું બન્યું હતું, જે સમયની સીમાઓને પાર કરીને આજે પણ જીવંત છે?

એ જ દિવસે જન્મે છે એક એવું પાત્ર—જેને સમજવું એટલું સરળ નથી. એક તરફ બ્રાહ્મણ, બીજી તરફ અદ્વિતીય યોધ્ધા. એક તરફ તપસ્વી, બીજી તરફ ક્રોધનો જ્વાળામુખી. આ છે ભગવાન પરશુરામ—વિષ્ણુના તે અવતાર, જે આવ્યા… પોતાનું કાર્ય કર્યું… અને પછી અદૃશ્ય થઈ ગયા—પણ અસ્તિત્વમાંથી ક્યારેય ગાયબ નથી થયા.

આજ સુધી એક પ્રશ્ન લોકોને વિચારવામાં મજબૂર કરે છે—પરશુરામ ગયા ક્યાં?

જો આપણે પૌરાણિક ગ્રંથો અને લોકમાન્યતાઓને સાંભળીએ, તો એક અદ્દભુત ચિત્ર સામે આવે છે. કહેવામાં આવે છે કે પરશુરામ આજે પણ જીવંત છે. તેઓ “સપ્ત ચિરંજીવી”માંના એક છે—એવા સાત મહાપુરુષો, જેમને મૃત્યુનો સ્પર્શ થયો નથી. અશ્વત્થામા, મહાબલી, વ્યાસ, હનુમાન, વિભીષણ, કૃપાચાર્ય… અને પરશુરામ.

પણ અહીંથી વાર્તા રસપ્રદ બનતી જાય છે.

આ સાતેય પાત્રો માત્ર અમર નથી—તેઓ એક “યોજના”નો ભાગ છે એવી માન્યતા છે. એક એવી યોજના, જે યુગોના પાર ચાલે છે. જ્યારે-જ્યારે ધર્મ ડગમગે છે, ત્યારે આ ચિરંજીવી શક્તિઓ કોઈને કોઈ રીતે પ્રગટ થાય છે. અને આ તમામ શક્તિઓનો અંતિમ સંકલન થવાનો છે—કલિયુગના અંતે.

હા, એ જ કલિયુગ… જેમાં આપણે જીવી રહ્યા છીએ.

પૌરાણિક માન્યતા અનુસાર, જ્યારે કલિયુગમાં અધર્મ પોતાના ચરમસીમા પર પહોંચશે—જ્યારે સત્ય મજાક બની જશે, ન્યાય વેચાઈ જશે, અને માનવતા માત્ર શબ્દોમાં રહી જશે—ત્યારે વિષ્ણુનો અંતિમ અવતાર પ્રગટ થશે: કલ્કી.

પરંતુ કલ્કી એકલા નહીં આવે.

તેમને તૈયાર કરનાર, તેમને શસ્ત્રવિદ્યા શીખવનાર, તેમને ધર્મયુદ્ધ માટે ઘડનાર—કોઈ એક મહાન ગુરુ હશે. અને એ ગુરુ કોણ હશે?

અહીં ફરી એકવાર પરશુરામનું નામ સામે આવે છે.

વિચાર કરો—ત્રેતાયુગમાં જન્મેલો એક અવતાર, દ્વાપર યુગમાં ભીષ્મ, દ્રોણ અને કર્ણ જેવા મહાન યોધ્ધાઓને શસ્ત્રવિદ્યા શીખવે છે… અને પછી કલિયુગમાં કલ્કીનો ગુરુ બને છે. શું આ માત્ર એક પાત્ર છે? કે પછી આ કંઈક વધુ ઊંડું છે?

આથી જ ઘણા વિદ્વાનો માને છે કે પરશુરામ માત્ર એક ઐતિહાસિક કે પૌરાણિક વ્યક્તિ નથી—તેઓ “સમયની બહારની શક્તિ” છે.

પણ ચાલો, આ બધાથી થોડું આગળ વિચારીએ.

પરશુરામની સૌથી જાણીતી ઘટના શું છે?—ક્ષત્રિય વિનાશ. કહેવામાં આવે છે કે તેમણે ૨૧ વખત પૃથ્વી પરથી ક્ષત્રિયોને નષ્ટ કર્યા. આ કથા સાંભળીને ઘણા લોકો પ્રશ્ન કરે છે—શું આ ખરેખર શક્ય છે? કે પછી આ કોઈ પ્રતીક છે?

ઘણા આધ્યાત્મિક વિચારકો કહે છે કે “ક્ષત્રિય” અહીં માત્ર એક જાતિ નથી. તે “અહંકાર, સત્તાનો દુરુપયોગ અને અન્યાય”નું પ્રતીક છે. અને પરશુરામ એ શક્તિ છે, જે આ દુર્ગુણોને વારંવાર નષ્ટ કરે છે—જ્યારે-જ્યારે તે વધે છે.

જો આ દૃષ્ટિકોણથી જોવામાં આવે, તો પરશુરામ બહાર ક્યાંક નથી—તેઓ દરેક યુગમાં, દરેક સમયમાં, દરેક એવા વ્યક્તિમાં પ્રગટ થાય છે, જે સત્ય માટે લડે છે.

આજના સમયમાં જુઓ—શું અયોગ્યતા નથી? શું ભ્રષ્ટાચાર નથી? શું અસત્યને પ્રોત્સાહન નથી મળતું?

તો શું આપણે ફરી કોઈ પરશુરામની રાહ જોઈ રહ્યા છીએ?

કે પછી… આ વખતે પરશુરામ કોઈ એક વ્યક્તિ તરીકે નહીં, પરંતુ અનેક લોકોના રૂપમાં પ્રગટ થઈ રહ્યા છે?

કદાચ આ જ પરશુરામનો સાચો અર્થ છે—એક વ્યક્તિ નહીં, પરંતુ એક “ચેતના”.

અને આ વિચારને વધુ મજબૂત બનાવે છે તેમનું ચિરંજીવી હોવું.

ચિરંજીવી એટલે માત્ર શારીરિક રીતે જીવંત રહેવું નહીં. તે એક વિચારનું અમરત્વ છે. એક એવી શક્તિ, જે સમય સાથે બદલાય છે, પરંતુ ક્યારેય નષ્ટ થતી નથી.

પરશુરામના જીવનમાં એક અનોખો વિસંગતિ છે—તેઓ ક્રોધિત પણ છે અને તપસ્વી પણ. તેઓ વિનાશક પણ છે અને માર્ગદર્શક પણ. તેઓ યુદ્ધ કરે છે, પરંતુ અંતે શસ્ત્ર મૂકી તપસ્યામાં લીન થઈ જાય છે.

આ દ્વંદ્વ આપણને એક ઊંડો સંદેશ આપે છે—જીવનમાં માત્ર એક જ પાસું પૂરતું નથી. ક્યારેક કડકતા જરૂરી છે, તો ક્યારેક શાંતિ. ક્યારેક લડવું પડે છે, તો ક્યારેક મૌન રહેવું પડે છે.

અને કદાચ આ જ સંતુલન પરશુરામને “અવતાર” બનાવે છે.

કલિયુગમાં પરશુરામ ક્યાં છે—આ પ્રશ્નનો કોઈ સ્પષ્ટ જવાબ નથી. પરંતુ અનેક લોકકથાઓમાં એવું કહેવામાં આવે છે કે તેઓ હિમાલયના અજાણ્યા પ્રદેશોમાં તપસ્યા કરી રહ્યા છે. કેટલાક કહે છે કે તેઓ મહેન્દ્રગિરિ પર્વત પર છે. કેટલાક તો એ પણ કહે છે કે કેટલાક યોગીઓએ તેમને દર્શન કર્યા છે—પરંતુ તેઓ પોતાને ઓળખાવવા નથી માંગતા.

સાચું શું છે, એ કદાચ કોઈને ખબર નથી.

પરંતુ એક વાત ચોક્કસ છે—પરશુરામ “ગાયબ” નથી થયા. તેઓ માત્ર “અદૃશ્ય” થયા છે.

અને કદાચ આ જ તેમની સૌથી મોટી વિશેષતા છે—તેઓ દેખાતા નથી, પરંતુ તેમની હાજરી અનુભવાય છે.

જ્યારે કોઈ અન્યાય સામે ઉભો રહે છે…
જ્યારે કોઈ સત્ય માટે લડે છે…
જ્યારે કોઈ પોતાના અહંકારને તોડી નાખે છે…
ત્યારે ક્યાંક પરશુરામ જીવંત થઈ જાય છે.

અક્ષય તૃતીયા એ માત્ર એક તિથિ નથી—એ એક સંકેત છે. એક યાદ અપાવે છે કે સત્ય અને ધર્મ ક્યારેય ક્ષય પામતા નથી.

પરશુરામ એ અક્ષય શક્તિનું પ્રતીક છે.

અને હવે અંતમાં એક પ્રશ્ન, જે કદાચ તમને વિચરવામાં મૂકી દેશે—

જો પરશુરામ આજે પણ જીવંત છે…
જો તેઓ કલ્કીનો ઇંતેજાર કરી રહ્યા છે…
તો શું શક્ય છે કે તેઓ માત્ર એક ગુરુની રાહ નથી જોઈ રહ્યા…

પણ એ યુગની રાહ જોઈ રહ્યા છે,
જેમાં લોકો પોતે જ પોતાના અંદરના પરશુરામને જગાડે?

શાયદ કલ્કીનો આગમન કોઈ એક વ્યક્તિનો જન્મ નથી—
પણ એક સમૂહ ચેતનાનો ઉદય છે.

અને એ ચેતનાનો પ્રથમ સ્પંદન…
શાયદ તમારા અંદરથી જ શરૂ થાય છે.

કોલમ: જયવાદ

લેખક :જૈમીન જોષી.